Շիրակի մարզ
Շիրակ մարզը, որը գտնվում է Հայաստանի հյուսիս-արևմտյան հատվածում, անտեսված, բայց հետաքրքիր ուղղություն է նրանց համար, ովքեր ցանկանում են ուսումնասիրել Հայաստանի հարուստ պատմությունը, շքեղ բնապատկերները և եզակի մշակութային ժառանգությունը։ Տարածաշրջանն առավել հայտնի է իր մայրաքաղաք Գյումրով, որը Հայաստանի երկրորդ խոշորագույն քաղաքն է և արվեստի, պատմության ու ավանդական հայկական ճարտարապետության կենտրոն։
Շիրակի Մարզի Տեսարժան Վայերը
1. Գյումրի – Մշակութային Սիրտ
Գյումրին, Շիրակ մարզի վարչական կենտրոնը, քաղաք է հարուստ պատմությամբ և մշակութային ինքնությամբ։ Այցելուները կարող են ուսումնասիրել․
- Կումայրի Պատմական Թաղամաս – Պահպանված տարածք՝ 19-րդ դարի սև տուֆ քարից կառուցված շենքերով, որոնք արտացոլում են հայկական քաղաքային ճարտարապետությունը։
- Վարդանանց Հրապարակ – Կենտրոնական հրապարակն է, որտեղ գտնվում է Վարդան Մամիկոնյանի արձանը, ով կարևոր դեր է ունեցել հայկական պատմության մեջ։
- Ձիթողցոնց Թանգարան – Ցուցադրում է հին Գյումրու առօրյան, ավանդույթներն ու արհեստները։
- Սև Բերդ (Սև Ամրոց) – 19-րդ դարի ռուսական ամրոց, որտեղից բացվում է գեղեցիկ համայնապատկեր Գյումրիից։
- Գյումրու Կենտրոնական Զբոսայգի և Արվեստի Տուն – Ժամանակակից ցուցահանդեսներով և ներկայացումներով մշակութային կենտրոն։
2. Մարմաշենի Վանք
Գտնվում է Գյումրիից 10 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք։ 10-րդ դարի այս հիասքանչ վանական համալիրը գտնվում է Ախուրյան գետի ափին։ Կարմիր տուֆից կառուցված եկեղեցիներն ու խաղաղ միջավայրը այն դարձնում են պատմության սիրահարների և լուսանկարիչների նախընտրելի վայր։
3. Հառիճավանք – Հառիճի Վանական Համալիր
Գտնվում է Գյումրիից 28 կմ հեռավորության վրա։ Հառիճավանքը Հայաստանի կարևորագույն կրոնական կենտրոններից է, որն ունի 7-րդ դարի պատմություն։ Քանդակազարդ եկեղեցին, հին մատուռ և Արագած լեռան հիանալի տեսարանը գրավում է բոլոր զբոսաշրջիկներին։
4. Արփի Լիճ Ազգային Պարկ
Բնության սիրահարների և թռչնադիտորդների դրախտ։ Այստեղ բնակվում են հազվագյուտ թռչուններ, այդ թվում՝ դալմաթական կռունկը։ Լիճը հիանալի վայր է էկոտուրիզմի, ճամբարային հանգստի և արշավների համար։
5. Արթիկ և Նրա Պատմական Եկեղեցիները
Արթիկը, որը գտնվում է Շիրակի հարավային մասում, հայտնի է իր միջնադարյան եկեղեցիներով, օրինակ՝ Սուրբ Գրիգոր և Սուրբ Գևորգ եկեղեցիները, որոնք կառուցված են տարածաշրջանին բնորոշ կարմիր տուֆ քարով։
Ամենահետաքրքիր Քաղաքներն ու Գյուղերը
- Աշոցք – Հայստանի ամենացուրտ վայրը։ Այն հայտնի է ձմեռային մարզաձևերով և եզակի բարձրալեռնային բուսականությամբ ու կենդանական աշխարհով։
- Ախուրյան – Գտնվում է Ախուրյան գետի մոտ։ Այն հարուստ է պատմական նշանակություն ունեցող վայրերով և բնական գեղեցկությամբ, ինչպես նաև հանդիսանում է Մարմաշենի վանքի մուտքային կետ։
- Մեղրաշատ – Շիրակի բարձրավանդակի հիասքանչ տեսարաններով գյուղ, որը հիանալի վայր է զբոսանքների և գյուղական զբոսաշրջության համար։
- Անիպեմզա – Գտնվում է հայ-թուրքական սահմանին։ Այստեղից կարելի է տեսնել հին Անի քաղաքի ավերակները, որը հայտնի է որպես “1001 եկեղեցիների քաղաք”։
Ինչպես Հասնել Շիրակ Մարզ
Օդային Տրանսպորտ
- Շիրակի Միջազգային Օդանավակայան (Գյումրի) – Ընդունում է թռիչքներ Երևանից, Մոսկվայից և այլ քաղաքներից։
Երկաթուղային Տրանսպորտ
- Երևան-Գյումրի գնացք – Սքանչելի և մատչելի ուղևորություն՝ մոտ 3 ժամ տևողությամբ։
Ավտոմեքենայով կամ Ավտոբուսով
- Մեքենաներ – Ճամփորդությունը տևում է մոտ 2-2.5 ժամ՝ Մ1 մայրուղով։
- Միկրոավտոբուսներ – Ամենօրյա երթուղիներ Երևանի Սասունցի Դավիթ ավտոկայանից դեպի Գյումրի և այլ քաղաքներ։
Ինչ Անել Շիրակ Մարզում
Մշակութային և Պատմական Ուսումնասիրություն
- Այցելեք Գյումրու թանգարաններն ու պատկերասրահները՝ հայկական պատմության, ավանդական արհեստների և ժամանակակից արվեստի մասին տեղեկանալու համար։
- Ուսումնասիրեք տեղի շուկաները, որտեղ կարող եք գնել ձեռագործ հուշանվերներ, գորգեր և խեցեգործական աշխատանքներ։
Արշավներ և զբսանք
- Արշավներ և Ճամբարային Հանգիստ – Արփի լճի և Արագած լեռան արահետները հիանալի տարբերակներ են։
- Թռչնադիտարկում – Արփի լիճը Հայաստանի լավագույն վայրերից է թռչնադիտորդության համար։
- Դահուկասպորտ և Ձմեռային Զբոսաշրջություն – Աշոցքի տարածաշրջանը հայտնի է ձմեռային մարզաձևերով։
Շիրակ Մարզի Խոհանոցը
Շիրակի խոհանոցը հարուստ է ավանդական ուտեստներով, իսկ Գյումրին համարվում է հայկական իսկական համերի կենտրոն։ Պետք է փորձել․
- Գյումրու Խաշ –հայկական ավանդական ապուր՝ պատրաստված տավարի ոտքերով, որը սովորաբար ուտում են ձմռանը:
- Բաստուրմա և Սուջուխ – Հայտնի չորամսեր՝ համեմված հատուկ համեմունքներով։
- Տավարի Խորոված – Հայկական խորովածի յուրահատուկ տարբերակ։
- Մածուն – Հաճախ մատուցվում է մեղրով կամ թարմ հացով։
Գյումրին ունի բազմաթիվ հարմարավետ ռեստորաններ և սրճարաններ, որտեղ կարելի է վայելել այս ուտեստները, օրինակ՝ Չերքեզի Ձորը (հայտնի իր ձկնատեսակներով) և Պոնչիկ-Մոնչիկը (հայտնի իր կրեմով լցոնված խմորեղենով)։